Analiza działalności programów miejskich

11.09.2012
KRRiT poddała analizie działalność tzw. programów miejskich, rozpowszechnianych przez spółki regionalne radia publicznego porównując je z ofertą nadawców koncesjonowanych, działających na tym samym obszarze, którzy rozpowszechniają programy poświęcone tematyce lokalnej. Prezentujemy wyniki tego zestawienia wraz z komentarzem.

KRRiT dokonała przeglądu problematyki związanej z działalnością tzw. programów miejskich, rozpowszechnianych przez spółki regionalne radia publicznego: Radio Lublin, Radio Zachód, Radio Koszalin, Radio Wrocław, Radio Merkury oraz PR Szczecin.

Nadawcy ci, oprócz programów regionalnych, na podstawie decyzji rezerwacyjnych wydanych przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, na odrębnych częstotliwościach obejmujących niektóre miasta rozpowszechniają programy zawierające treści skierowane do społeczności lokalnych. Są to: Radio Zielona Góra, Radio RMG 95,6 FM w Gorzowie, Radio RAM we Wrocławiu, MC Radio w Poznaniu, Szczecin FM, Radio Freee w Lublinie oraz Radio Słupsk.

Programy miejskie są zaliczone do kategorii innych programów realizujących demokratyczne, społeczne i kulturalne potrzeby społeczności lokalnych, o których mowa w art. 21 ust. 1a pkt 1 ustawy o radiofonii i telewizji, w ramach oferowania całemu społeczeństwu i poszczególnym jego częściom zróżnicowanych programów i innych usług w zakresie informacji, publicystyki, kultury, rozrywki, edukacji i sportu. Jak wszystkie usługi świadczone przez nadawców publicznych, powinny one cechować się pluralizmem, bezstronnością, wyważeniem i niezależnością oraz innowacyjnością, wysoką jakością i integralnością przekazu.

Zgodnie z Protokołem Amsterdamskim w sprawie systemów publicznej radiofonii i telewizji, a także Komunikatem Komisji Europejskiej w sprawie stosowania zasad pomocy publicznej państwa wobec radiofonii i telewizji publicznej, misja publiczna obejmuje tworzenie zróżnicowanej oferty wzbogacającej pluralizm mediów i zapewnienie szerokiej publiczności dostępu do tych treści w celu propagowania różnorodności kulturowej. Działania te mają służyć skutecznemu pokonywaniu wyzwań związanych z informowaniem społeczeństwa, dając jednocześnie możliwość partycypacji społecznej różnym grupom odbiorców, a także wzbogacać debatę publiczną i ostatecznie umożliwiać wszystkim obywatelom uczestniczenie w życiu publicznym na wszystkich jego poziomach.

Udzielanie pomocy publicznej nadawcom publicznym realizującym zadania misji publicznej podlega wielu ograniczeniom określonym w prawie Unii Europejskiej. Rynek usług medialnych charakteryzuje dwoistość struktury wyrażająca się współistnieniem nadawców publicznych i prywatnych. Z tych względów kwestie związane z rynkiem i konkurencją należy uznać za kluczowe w ocenie ładu medialnego. Nadawcy komercyjni również realizują zadania programowe, które przyczyniają się do zachowania pluralizmu i wzbogacają debatę kulturalną i polityczną oraz poszerzają odbiorcom wybór dostępnych programów. Jednocześnie tak zdefiniowany rynek powoduje, że realizacja zadań programowych wynikających z koncesji staje się swoistym wskaźnikiem dla oceny oferty nadawcy publicznego. Działalność nadawcy publicznego powinna się charakteryzować wysoką jakością przekazu służącego interesowi publicznemu. Ta „wartość dodana” powinna wyróżniać treści tworzone przez nadawcę publicznego na tle oferty komercyjnej.

Zachowanie ładu medialnego wymaga jasnego i konsekwentnego podziału zadań między nadawców publicznych i komercyjnych oraz zdecydowanego egzekwowania przez organ regulacyjny obowiązków obu tych grup, zaś wymogi dotyczące pomocy publicznej w związku ze świadczeniem usług przez nadawcę publicznego - pełnej transparentności.

Ustawa o radiofonii i telewizji w obecnym kształcie pozostawia nadawcom publicznym swobodę w precyzowaniu misji publicznej. Mają oni możliwość rozpoznawania nowych potrzeb społecznych wymagających zaspokojenia oraz ustalania sposobu realizacji tych zapotrzebowań pod względem formy i treści. Zadaniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji pozostaje ocena celowości i poziomu realizacji tych koncepcji.

Komisja Europejska w piśmie z dnia 20 maja 2011 r. skierowanym do władz polskich, zaleciła wprowadzenie zmian w polskim porządku prawnym w celu pełnej implementacji zasad unijnego prawa konkurencji. W tym celu, zdaniem Komisji Europejskiej, konieczne jest doprecyzowanie i uporządkowanie zakresu szczegółowych zadań nadawców publicznych nałożonych w związku z realizacją misji publicznej. Ponadto powierzenie nadawcy nowych, istotnych zadań powinno być poprzedzone analizami ex ante – odpowiadającymi na pytanie - czy istotna, nowa usługa jest bezpośrednio związana z potrzebami demokratycznymi, społecznymi i kulturalnymi społeczeństwa, czy służy zasadzie zachowania pluralizmu w mediach a także, w jaki sposób wpływa na zachowanie konkurencji na rynku.

Komisja Europejska zaleca również uściślenie skutecznego nadzoru nad realizacją misji publicznej przez nadawców publicznych nie tylko od strony rachunkowej, ale również w zakresie badania i oceny jakości świadczonych usług. Ocena jakościowa dokonywana przez organ regulacyjny powinna być prowadzona regularnie i zawierać ewentualne rekomendacje dla nadawcy.

Obecnie trwają prace w powołanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zespole roboczym ds. propozycji dostosowania regulacji dotyczących misji mediów publicznych i jej finansowania do zasad rynku wewnętrznego. Wymóg przeprowadzania analiz ex ante oraz regularna szczegółowa kontrola realizacji misji we wszystkich świadczonych przez nadawcę publicznego istotnych usługach będzie więc prawdopodobnie w najbliższym czasie przedmiotem prac nowelizacyjnych ustawy o radiofonii i telewizji.

W październiku 2011 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przeprowadziła analizę programów miejskich nadawanych przez rozgłośnie regionalne radia publicznego. Wyniki badania umożliwiły porównanie oferty nadawcy publicznego do oferty nadawców komercyjnych, działających na tym samym obszarze, którzy rozpowszechniają programy poświęcone tematyce lokalnej. Zestawienie wyników wykazało, że podstawowy parametr, jakim jest udział tematyki lokalnej, w większości publicznych programów miejskich (5 na 7) jest realizowany w mniejszym wymiarze niż programach koncesjonowanych. Tylko na dwóch miejskich rynkach radiowych rozgłośnie publiczne stworzyły ofertę programową bogatszą w treści lokalne i cechującą się większą różnorodnością rodzajów i form radiowych (w szczególności w odniesieniu do kultury i sportu), a także o zdecydowanie wyższym zaangażowaniu w życie i sprawy społeczności lokalnych niż nadawcy komercyjni.

Jak wykazała analiza monitoringu programów lokalnych stacji koncesjonowanych przeprowadzonych w latach 2009-11, obecnie wymagania programowe w zakresie tematyki lokalnej zasadniczo są przestrzegane, a niejednokrotnie realizowane na poziomie wyższego udziału, niż to określa minimum koncesyjne.

Celem funkcjonowania programów miejskich powinno być tworzenie oferty skoncentrowanej na realizowaniu demokratycznych, społecznych i kulturalnych potrzeb społeczności lokalnych. Nadawcy programów publicznych, w ramach tematyki lokalnej, mają pełnić funkcje informacyjne i opiniotwórcze w zakresie spraw dotyczących rozwoju danego miasta. Ponadto programy te, ze względu na charakter misyjny, oprócz pełnienia funkcji głównego źródła codziennych użytecznych informacji, powinny zaspokajać potrzeby miejskiej społeczności odnośnie uczestnictwa w życiu publicznym i tym samym wpływać na wzbogacenie debaty publicznej. Gatunki takie jak informacja, publicystyka, edukacja i kultura, w tym muzyka, powinny przede wszystkim budować program odmienny od komercyjnego. Tym samym oferta misyjna powinna wyraźnie tworzyć „wartość dodaną” dla odbiorcy i odróżniać się od komercyjnej.

Jak wskazano powyżej, misja nadawcy publicznego w ustawie o radiofonii i telewizji w obecnym kształcie ma charakter generalnych postulatów dotyczących jakości tworzonej oferty. W tej sytuacji zdefiniowanie sposobu realizacji misji i jej rozumienie w odniesieniu do konkretnych zamierzeń programowych spoczywa na nadawcy.

Zdaniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, nadawcy publiczni realizujący programy miejskie powinni doprecyzować zadania misyjne tych programów oraz przedstawić szczegółowy sposób ich realizacji. KRRiT planuje także przeprowadzenie kolejnej kontroli treści programów miejskich. Sposób, w jaki nadawcy publicznych programów regionalnych wykonują swoje zadania misyjne, jest przedmiotem oceny planów finansowo – programowych, które zawierają wymóg informowania nt. innych usług niż same programy regionalne. W trybie uzgadniania planów Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie przedstawiać swoje uwagi i zalecenia dotyczące również tego elementu działalności nadawców, niezależnie od faktu, czy nadawca wystąpi o możliwość finansowania programów miejskich ze środków publicznych dla tej działalności czy też nie.

W przypadku zamiaru uruchomienia nowych programów miejskich przez nadawców publicznych, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji oceni wstępnie wartość i znaczenie takiej usługi. Przed ewentualnym jej uruchomieniem nadawca może zostać zobowiązany do przedstawienia, w jaki sposób program miejski odpowiada potrzebom społecznym oraz czy uruchomienie takiego programu nie zakłóci nadmiernie warunków handlu i konkurencji na rynku, z uwzględnieniem istnienia podobnej lub zamiennej oferty programowej, struktury rynku i poziomu konkurencji, pozycji rynkowej nadawcy publicznego i potencjalnego wpływu nowej usługi na inicjatywy prywatne. Kluczowym elementem oceny powinno być wskazanie, w jaki sposób wpływ ten będzie rekompensowany przez wartość nowej usługi dla społeczności, do której skierowany będzie program. Analiza ta powinna zostać poddana otwartym konsultacjom publicznym. KRRiT dokonując ostatecznej oceny możliwości uruchomienia nowej usługi, po przeprowadzeniu przedstawionych procedur i w zależności od tej oceny, będzie udzielać lub odmawiać zgody na uruchomienie nowego programu.

Nadawcy publiczni mogą rozpowszechniać programy wyspecjalizowane, na które została wydana koncesja. Programem wyspecjalizowanym jest program, w którym audycje realizujące specjalizację stanowią nie mniej niż 70% czasu między godziną 6.00 a 23.00, zgodnie z art. 4 ust pkt 13 ustawy. Analiza zawartości programów miejskich nie wskazuje, aby miały one charakter wyspecjalizowany. Żaden z elementów programu nie stanowi bowiem takiej dominanty, o jakiej mówi ustawa.

Nawet jednak w przypadku, gdyby nadawcy publiczni uznali, że ich koncepcja programów miejskich może zostać zmodyfikowana w kierunku specjalizacji (z zachowaniem minimum jej udziału na poziomie 70%), w postępowaniu koncesyjnym będą konkurowali na równych zasadach z przedsiębiorcami komercyjnymi, którzy już dziś z dużym powodzeniem realizują programy wyspecjalizowane. Wynik takiego postępowania będzie uzależniony od oceny ofert programowych zawartych w składanych wnioskach.

 

Jan Dworak

Przewodniczący Krajowej Rady
Radiofonii i Telewizji

Materiały powiązane

Aktualności dla nadawców i operatorów

Newsletter

Powrót na górę strony
Adres Biura
Adres biura KRRiT
Siedziba i Biuro KRRiT Wydział Abonamentu RTV

Skwer kard. S. Wyszyńskiego 9

01-015 Warszawa

NIP: 521 27 99 708

REGON: 010182401

tel. 22 597 31 01
fax. 22 597 31 80

 

ul. Sobieskiego 101
00-763 Warszawa

Numer infolinii: 22 597 31 01

X Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie. Polityka prywatności i wykorzystywania plików cookies
Akceptuję politykę prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie