1. Naziemna telewizja cyfrowa
Naziemna telewizja cyfrowa (w skrócie NTC) to następny krok rozwoju technologicznego w kierunku zwiększenia udogodnień związanych z przekazem treści, jak również poprawy jakości przekazu, z myślą o odbiorcy końcowym.
Zalety naziemnej telewizji cyfrowej w stosunku do naziemnej telewizji analogowej
Po pierwsze, naziemna telewizja cyfrowa oznacza większą liczbę programów, które odbiorca końcowy będzie mógł odbierać na swoim telewizorze wyposażonym w specjalną zewnętrzną przystawkę (STB) lub na zintegrowanym odbiorniku cyfrowym (iDTV). Dotychczas, widz korzystający z naziemnej telewizji analogowej dostrajając telewizor na odpowiednim kanale może oglądać tylko jeden program, podczas gdy dzięki NTC będzie mógł ich oglądać kilka, a nawet kilkanaście. Oczywiście, chodzi tu o programy w rozdzielczości standardowej (SDTV). Ile programów łącznie będziemy mogli oglądać w rozdzielczości SD TV przy pomocy naziemnej telewizji cyfrowej w ramach technologii DVB-T? - Na Regionalnej Konferencji Radiokomunikacyjnej RRC-06 ITU (Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego), która odbyła się w 2006 r. w Genewie, dla Polski uzgodniono 8 ogólnopolskich sieci cyfrowych. Przyjmując dla tych obliczeń standard nadawania DVB-T, kompresji i kodowania MPEG4 (HVC.264) będzie można docelowo w danym kanale oglądać maksymalnie do 8 programów telewizyjnych. Po przemnożeniu ich przez w/w liczbę sieci, docelowo daje to łącznie 64 programy ogólnopolskie. Jest to maksymalna możliwa liczba programów. A realna ich liczba? Odpowiedź na to pytanie zależy od wielu czynników, przy czym należy pamiętać, że w ramach wspomnianych cyfrowych sieci ogólnopolskich można uruchamiać programy o mniejszych zasięgach niż cały kraj. Tak czy inaczej, będzie to duży postęp ilościowy w stosunku do obecnie odbieranych 3 programów analogowych o zasięgu prawie ogólnopolskim.
Po drugie, naziemna telewizja cyfrowa oznacza pełną wiedzę o oglądanych programach oraz dostosowanie doboru tej wiedzy do własnych potrzeb i upodobań. Wiedzę tę uzyskamy dzięki zastosowaniu elektronicznego przewodnika po programach (EPG). Bez problemu „pożeglujemy” po programach przeglądając ich opisy z podziałem na grupy tematyczne. Możemy również dostosowywać listy programów i ich tematykę do własnych potrzeb i upodobań. EPG umożliwi nam na przykład zaprogramowanie odpowiedniego układu programów, z których każdy będzie włączał się o odpowiedniej godzinie i w odpowiedniej kolejności. EPG umożliwia także funkcję kontroli rodzicielskiej, czyli możliwość zablokowania wybranych programów przed dostępem dla dzieci.
Urządzenie to daje też możliwość korzystania z tzw. usług dodatkowych, w tym o charakterze interaktywnym, co stworzy platformę do realizacji niektórych usług społeczeństwa informacyjnego. Jest to zatem kolejna zaleta związana z wprowadzeniem naziemnej telewizji cyfrowej. W tym celu elektroniczny przewodnik po programach (EPG) wykorzystuje aplikacje rezydentne umożliwiające odczytywanie z części strumienia multipleksowanego danych, które przetwarza on na czytelne dla widza informacje. Umożliwia też na przykład wykupienie określonej audycji (niemal na życzenie, czyli Near Video On Demand – NVOD). Wśród usług dodatkowych może pojawić się również internet,
e-government, czyli możliwość załatwiania spraw urzędowych bez wychodzenia z domu, interaktywne programy edukacyjne, usługi bankowe, gry, itp.
Za właściwą komunikację pomiędzy kolejnymi aplikacjami będzie odpowiadał API, czyli interfejs aplikacji użytkownika, który powinien być zunifikowany. Oznacza, że będzie on przyjazny dla widza umożliwiając mu łatwe przełączanie programów należących do różnych multipleksów. Przyjąć on może formę multimedialnej platformy domowej (MHP).
Kolejną zaletą naziemnej telewizji cyfrowej jest uzyskanie znacznej poprawy jakości obrazu i dźwięku. Ponadto, przy pomocy naziemnej telewizji cyfrowej można uzyskać lepszą jakość przekazu treści, czyli wysoką rozdzielczość (HDTV). Widz może wreszcie wtedy docenić jakość programów produkowanych w tej technologii, a różnica w odbiorze jest spektakularna! Niestety poprawa jakości programu w tej technologii przekłada się na zmniejszenie liczby programów telewizyjnych umieszczanych w jednym multipleksowanym strumieniu danych.
Uczestnicy procesu przekazu treści w NTC
Po uruchomieniu naziemnej telewizji cyfrowej zmienią się uczestnicy procesu przekazu treści. Obecnie w procesie przekazu naziemnej telewizji analogowej główna rola przypada nadawcom i odbiorcom końcowym (czyli nam wszystkim – widzom) na rzecz których nadawcy rozpowszechniają swój program. Nadawcy, którzy sami produkują własny program lub zlecają jego produkcję na zewnątrz, przesyłają go do obiektów nadawczych za pomocą urządzeń dosyłowych (własnych lub wynajętych – w tym przypadku w procesie pojawiają się wynajęci przedsiębiorcy telekomunikacyjni). Obiekty nadawcze też mogą być własnością nadawców lub podlegają wynajmowi (wówczas również w procesie przekazu udział biorą wynajęci przedsiębiorcy telekomunikacyjni).
W procesie przekazu cyfrowego proces ten będzie wydłużony. Nadawca będzie produkował program w technologii cyfrowej i wraz z danymi EPG przekazywał go do operatora multipleksu (to nowy uczestnik tego procesu), którego zadaniem będzie łączenie w jeden strumień wszystkich przekazanych mu programów (na przykład 8 programów plus dane dodatkowe). Operację tę nazywa się multipleksowaniem i można ją zlecić na zewnątrz przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu. Następnie ten zmultipleksowany strumień danych cyfrowych (sygnał) będzie przesyłany do obiektów nadawczych (tu również można wynająć przedsiębiorcę telekomunikacyjnego). Z obiektów nadawczych sygnał będzie nadawany do widza (na tym etapie również można wynająć przedsiębiorcę telekomunikacyjnego). Widz, po zdekodowaniu sygnału, będzie mógł oglądać pełną gamę programów telewizyjnych (tzw. bukiet programowy).
Przedstawiony tu proces dotyczy jednej z wymienionych ogólnopolskich sieci cyfrowych, czyli jednego multipleksu.
Sposoby korzystania z naziemnej telewizji cyfrowej
Z naziemnej telewizji cyfrowej mogą korzystać wszyscy, którzy posiadają odbiorniki telewizyjne. Muszą do nich dokupić specjalna zewnętrzną przystawkę tzw. set-top-box (STB). Dzięki tego rodzaju przystawkom będzie można odbierać wszystkie nadawane cyfrowo programy telewizyjne na danym obszarze, czyli z wielu multipleksów. Przystawki mogą być zróżnicowane ze względu na standard kompresji i kodowania, co wpływa na liczbę odbieranych programów z tzw. jednego multipleksu, jak również na odbiór telewizji w rozdzielczości HDTV.
Inny sposób korzystania z naziemnej telewizji cyfrowej to posiadanie odbiornika telewizyjnego z wbudowanym odpowiednim dekoderem (tzw. iDTV).
Przygotowania do wprowadzenia NTC w Polsce
W maju 2005 roku Rada Ministrów RP przyjęła do wiadomości dokument Strategia przejścia z techniki analogowej na cyfrową w zakresie telewizji naziemnej. Zawarty w nim opis procesu wprowadzenia telewizji cyfrowej w Polsce dzielił się na dwa etapy: przejściowy i docelowy. Pierwszy dotyczy okresu, w którym na terenie kraju mogą być nadawane programy w dwóch technologiach równolegle, czyli simulcast. W drugim będą nadawane programy tylko cyfrowo.
W 2006 roku na Regionalnej Konferencji Radiokomunikacyjnej RRC-06 ITU określono, że na terenie obejmującym między innymi obszar Polski, wyłączenie nadawania w technologii analogowej nastąpi najpóźniej 17 czerwca 2017 roku. Jest to zatem graniczna data trwania okresu przejściowego, czyli równoległego nadawania w obu technologiach (simulcast). Pod uwagę należy wziąć również Komunikat Komisji Europejskiej, która zachęca państwa członkowskie Unii Europejskiej do zakończenia nadawania analogowego w 2012 roku.
W związku z powyższymi ustaleniami w ramach Międzyresortowego Zespołu do Spraw Telewizji i Radiofonii Cyfrowej w Polsce trwają intensywne prace nad uruchomieniem pierwszego etapu wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej do momentu wyłączenia na obszarze RP naziemnych emisji analogowych. W pracach tego zespołu uczestniczą również przedstawiciele Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.
Obecnie w opracowaniu są dokumenty określające plan wdrażania naziemnej telewizji cyfrowej w standardzie DVB-T oraz założenia do ustawy celowej, której zadaniem będzie uregulowanie spraw związanych z tym procesem. Jest to plan i harmonogram działań prowadzący między innymi do stopniowego uruchamiania nadawania cyfrowego w ramach pierwszego ogólnopolskiego multipleksu. Wspomniane dokumenty wskazują również na potrzebę przygotowania programu wsparcia dla odbiorcy indywidualnego. Program ten byłby ukierunkowany na wybrane grupy społeczne, a jego celem - zapewnienie odpowiedniego stopnia dostępności odbioru telewizji cyfrowej do czasu wyłączenia nadawania analogowego.
Obecnie trwają w Polsce cyfrowe emisje eksperymentalne, których zadaniem jest sprawdzenie nowych technologii w praktyce w celu uniknięcia błędów na etapie wprowadzania NTC.
2. Naziemne radiofonia cyfrowa
Naziemna radiofonia cyfrowa (w skrócie NRC) oznacza dla odbiorcy końcowego dostęp do większej liczby programów radiofonicznych o lepszej jakości i nowe udogodnienia związane z przekazem audio.
W związku z małą ilością czasu na wprowadzenie naziemnej telewizji cyfrowej Międzyresortowy Zespół do Spraw Telewizji i Radiofonii Cyfrowej w Polsce przyjął, że prace nad naziemną radiofonią cyfrową będą prowadzone w późniejszym terminie.
3. Słownik pojęć specjalistycznych
API–Application Programming Interface–jest to oprogramowanie umożliwiające łączenie, współpracę, wymianę informacji pomiędzy aplikacjami dostarczanymi przez nadawców lub dostawców usług a urządzeniami telewizji cyfrowej służącymi do przekazywania cyfrowych sygnałów umożliwiających świadczenie usług telewizyjnych lub radiowych.
CAS – Conditional Access System – system dostępu warunkowego. System stosowany nie tylko w celu kontrolowania pobierania opłat, ale również w celu ochrony praw autorskich. W systemie takim emitowany program jest kodowany – rozkodowanie, czyli dostęp, jest możliwe w przypadku gdy abonent zakupi odpowiedni dekoder lub posiada aktualne narzędzie dostępu (na przykład w postaci mikroprocesorowej karty wkładanej do czytnika w dekoderze).
Cyfryzacja – proces przetwarzania elektrycznego sygnału analogowego (ciągłego w funkcji czasu) na dyskretny ciąg cyfr, najczęściej binarnych, reprezentowanych w torze przesyłowym przez impulsy elektryczne o unormowanym kształcie.
DAB - Digital Audio Broadcasting, system cyfrowej radiofonii naziemnej; zapewnia niezakłócony odbiór i jakość dźwięku dorównującą systemom CD lub DAT; umożliwia również przesyłanie tekstu, grafiki i krótkich sekwencji wideo (wyświetlanych na ekranie odbiornika). Jest standardem (ETSI ETS 300 401) cyfrowej sieci radiowej, mającej zastąpić tradycyjną modulację FM/AM i gwarantującej jakość dźwięku płyt CD. Do transmisji wykorzystywane są kanały o szerokości 1,5MHz. Każdy kanał oprócz strumienia audio przenosi również dane - mogą to być np. teksty nadawanych piosenek, ale możliwe jest też zrealizowanie w ten sposób dostępu do Internetu (dane są multipleksowane, mogą więc pochodzić z różnych źródeł). Pierwsza norma DAB opublikowana została w 1993 roku.
DAB-T – Digital Audio Broadcasting-Terrestrial – standard DAB przeznaczony do rozprowadzania lub rozpowszechniania programów radiofonicznych drogą radiodyfuzji naziemnej.
DMB - Digital Media Broadcasting – jest to standard umożliwiający przesyłanie przekazów cyfrowych przekazów audio-video, czyli też i telewizyjnych przeznaczony dla cyfrowej telewizji mobilne i radia cyfrowego.
DRM - Digital Radio Mondiale--system transmisji cyfrowej przeznaczony do zastosowania w istniejących pasmach radiofonicznych poniżej 30 MHz ( fale długie, średnie i krótkie). Podstawowa szerokość pasma sygnału wynosi 9 kHz lub 10 kHz.
DSL - Digital Subscriber Line (cyfrowa linia abonencka) - współczesna technologia cyfrowego dostępu abonenckiego funkcjonująca na najniższym szczeblu sieci telekomunikacyjnej - tzw. ostatniej mili. Obejmuje kilka odrębnych technologii o różnych szybkościach działania w bezpośrednim otoczeniu abonenta: o zwiększonej przepływności - HDSL (High Digital Subscriber Line), zintegrowaną - IDSL (ISDN DSL), asymetryczną - ADSL (Asymmetric DSL), powszechną - CDSL (Consumer DSL), symetryczną - SDSL (Symmetric DSL), adaptacyjną - RADSL (Rate Adaptive DSL) oraz o wysokiej przepływności - VDSL (Very High Speed DSL), dochodzących do 52 Mb/s w kierunku dosyłowym; popularna technologia szerokopasmowego dostępu do Internetu.
DTT – Digital Terrestrial Television –naziemna telewizja cyfrowa (w języku polskim używanym skrótem jest NTC).
DVB – Digital Video Broadcasting – cyfrowa telewizja nadawana zgodnie ze schematem kodowania DVB. DVB jest jednocześnie nazwą założonego w 1993 roku Projektu DVB – ukierunkowanego rynkowo konsorcjum publicznych i prywatnych organizacji sektora telewizyjnego obejmujących ponad 200 organizacji z ponad 25 krajów świata. Reguły DVB są ujęte w postaci odpowiednich norm ETSI, kompresja danych odbywa się zgodnie ze schematem MPEG.
DVB-C – Digital Video Broadcasting - Cable – standard systemu telewizji cyfrowej DVB przeznaczony do stosowania w sieciach kablowych.
DVB-H – Digital Video Bradcasting - Handheld – system naziemnej telewizji cyfrowej przeznaczony do odbioru za pomocą odbiornika noszonego.
DVB-H - Digital Video Broadcasting for Handhelds – jest to standard naziemnej telewizji cyfrowej dedykowany dla urządzeń odbiorczych mobilnych, np. telefonów komórkowych. Standard ten został przyjęty przez ETSI w 2004 r. (EN 302 304). Oparta jest na standardzie DVB. Dzięki temu można wykorzystać planowane dla DVB-T sieci nadawcze. Umożliwia przesyłanie kilkunastu programów telewizyjnych.
DVB-S – Digital Video Broadcasting - Satellite – standard systemu telewizji cyfrowej DVB przeznaczony do stosowania do emisji satelitarnych.
DVB-T – Digital Video Broadcasting - Terrestrial – standard systemu telewizji cyfrowej DVB przeznaczony do stosowania do emisji naziemnych.
DVD –Digital Versatile Disc – dysk uniwersalny służący do przechowywania danych o pojemności: od 4,5 Gb (dla jednostronnego i jednowarstwowego dysku) do 17 Gb (dla podwójnego i dwuwarstwowego dysku). Często jest używany do zapisów multimedialnych.
Dywidenda cyfrowa –część pasma radiowego uzyskana wskutek cyfryzacji radiodyfuzji.
EPG – Electronic Programme Guide – elektroniczny przewodnik po programach, stosowany w systemach telewizji cyfrowej. EPG jest blokiem dodatkowych danych opisujących programy występujące w strumieniu cyfrowym teletekstu, DVB lub DAB. EPG dostarcza nazwy programów wraz z danymi o dacie i godzinie emisji, pozwala m.in. na sporządzanie własnego zestawu oglądanych programów i sprawowanie tzw. kontroli rodzicielskiej.
ETSI – European Telecomunications Standards Institute – Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych z siedzibą we Francji.
HDTV – High Definition Television – telewizja wysokiej rozdzielczości. Standard telewizyjny (HD) przeznaczony do przekazu obrazów świetlnych o wysokiej jakości, w szczególności o dwukrotnie większej - niż to ma miejsce w telewizji standardowej (SDTV) - liczbie linii analizy. Jeden program HDTV, zakodowany cyfrowo w standardzie MPEG-2, generuje strumień cyfrowy o przepływności ok. 20-25 Mb/s i wymaga do transmisji zajęcia całego standardowego multipleksu cyfrowego (zdolnego do jednoczesnego przekazu 4-5 programów SDTV, zakodowanych w tym samym standardzie SD). W Europie najbardziej popularna jest odmiana 1080i, której rozdzielczość wynosi 1920 X 1080, sygnał nadawany jest w proporcjach 16:9.
iDTV – odbiornik telewizyjny przystosowany do bezpośredniego odbioru sygnałów DVB.
IPTV – dostarczanie sygnału telewizyjnego za pośrednictwem protokołu IP.
ITU – International Telecommunication Union – Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny.
Kompresja sygnału cyfrowego – określony ciąg operacji wykonywanych na sygnale cyfrowym, prowadzący do zmniejszenia (na ogół znacznego) ilości przesyłanych danych cyfrowych przy zachowaniu akceptowalnego poziomu jakości przekazywanej informacji. Kompresja może być bezstratna, jeżeli nie zmniejsza ilości właściwej informacji w przekazywanym sygnale (na ogół dotyczy ona usuwania informacji nadmiarowej, przykładowo - ciągów zer lub jedynek) albo stratna jeżeli w jej wyniku informacja niesiona w sygnale jest tracona bezpowrotnie (dotyczy to tej części przekazywanej informacji, która jest dostrzegana lub słyszana słabo lub w ogóle nie jest dostrzegana przez organ wzroku lub słuchu).
MHP – Multimedia Home Platform – standard oprogramowania pośredniczącego (API), wykorzystujący platformę programową Java, zapewniający łatwą, wzajemną współpracę urządzeń wykorzystujących różne techniki cyfrowe, takich jak np. odbiorników cyfrowej telewizji i radiofonii, cyfrowych odtwarzaczy dźwięku i obrazów, komputerów multimedialnych, skanerów itp., a także współpracę tych urządzeń z użytkownikiem.
MPEG – Motion Pictures Expert Group (ekspercka grupa [robocza ISO/IEC] ds. obrazów ruchomych) – rodzina standardów kompresji sygnałów cyfrowych, przewidzianych pierwotnie do kompresji sygnałów cyfrowych niosących informację o ruchomych obrazach świetlnych, obecnie rozszerzona także na standardy służące do kompresji cyfrowych sygnałów fonicznych. Każdy ze standardów MPEG może występować w różnych warstwach i profilach. Z bardziej znanych standardów MPEG wyróżnia się: MPEG-1 (Video CD), MPEG-2 (telewizja cyfrowa STV, DVD), MPEG-4 - znany także jako MPEG-4 part10/AVC/ H.264 (telewizja cyfrowa STV, HDTV).
Multipleks (MPX) – zespolony strumień danych cyfrowych składających się z dwóch lub więcej strumieni zawierających dane o programach radiowych, telewizyjnych, CAS i usługach dodatkowych, mieszczących się w określonym kanale telewizyjnym.
Must-carry – obowiązek transmisji określonych programów radiowych oraz/lub telewizyjnych nałożony na przedsiębiorców telekomunikacyjnych.
Operator multipleksu – osoba fizyczna lub inny podmiot, który zestawia w jeden strumień zespolony strumienie zawierające dane cyfrowe o programach radiowych, telewizyjnych, EPG, CAS i usługach dodatkowych, mieszczących się w określonym kanale telewizyjnym.
Platforma cyfrowa – potoczna nazwa na zestaw („pakiet”, „bukiet”) satelitarnych programów cyfrowych.
PPV – Pay-per-view (płać za to, co oglądasz)–system umożliwiający telewidzom oglądanie wybranych przez siebie audycji po uiszczeniu opłaty lub wprowadzeniu zamówienia drogą kablową lub telefoniczną. W przeciwieństwie do VoD, audycje dostępne są dla każdego zamawiającego w jednym czasie.
RRC – Regional Radiocommunications Conference – Regionalna Konferencja Radiokomunikacyjna ITU organizowana w celu uzgodnienia zasad wykorzystania zasobów widma częstotliwości fal radiowych przeznaczonych dla danej służby.
Set-top-box (STB) – urządzenie pośredniczące, umożliwiające odbiór sygnałów cyfrowej telewizji i radiofonii, a także innych usług świadczonych w ramach DVB, za pomocą standardowego odbiornika telewizji analogowej. Urządzenie to jest wykonywane w postaci tzw. „przystawki”. W następnej kolejności pojawią się w pełni cyfrowe zintegrowane odbiorniki i dekodery (IRD).
Sieci szerokopasmowe – sieci telekomunikacyjne umożliwiające przekaz sygnałów cyfrowych z dużą przepływnością.
Simulcast(ing) – równoległe nadawanie programów w systemie analogowym i cyfrowym.
SDTV - Standard Definition Television - jest jednym z formatów cyfrowej telewizji. Jakość obrazu jest zbliżona do jakości filmów na DVD. SDTV oraz HDTV tworzą dwie kategorie produkcji, transmisji i odbioru w cyfrowej telewizji.
Switchoff– wyłączenie emisji analogowej.
System dostępu warunkowego CA – kontrolowany przez nadawcę system umożliwiający widzowi odbiór (zakodowanego) sygnału za opłatą, za pośrednictwem dekodera dostępu. Patrz opis hasła CAS.
Triple Play – łączenie usług (głównie w sieciach kablowych) z zakresu radiofonii i telewizji z usługami telefonicznymi oraz dostępem do Internetu.
VoD – Video-on-Demand (program na żądanie) – usługa polegająca na udostępnieniu użytkownikowi sygnału audiowizualnego w określonym okresie czasu zgodnie ze zgłoszonym przez niego zapotrzebowaniem (z reguły za dodatkową opłatą).
|
Informacje wytworzył: Witold Mazur - DT
|
Data wytworzenia informacji: 28.12.2007 r.
|
|
Osoba odpowiedzialna za treść: Witold Mazur
|
Data udostępnienia informacji: 28.12.2007 r.
|
|
Informacje wprowadził do BIP: Adam Domański
|
Data ostatniej aktualizacji: 28.12.2007 r.
|